ولى توانايى دستيابى به آن نيست ؛ آن را مىبيند ولى پرواى درك و احاطهء به آن وجود ندارد . اين يكى از شگفتيهاى قرآن است ، و در اين گنجينه‌هاست كه استعدادها به رقابت مىپردازند و سخنها گونه‌گون مىگردد . ديدن اين حقيقت و حيرت در مقابل آن ، همه مفسّران را دربر گرفت و حتّى آنان را مسحور ساخت ؛ و نتوانستند در برابر آن كارى انجام دهند ، جز آن كه به آن خيره شوند و احساسشان را بيان دارند . ما تنها از يكى از اين مفسّران ( در جزء پنجاه و ششم تفسير مشهورش به نام البصائر ) سخنى نقل مىكنيم ، كه احساس سرشار او در آغاز دستيابى به اين حقيقت جوشش گرفت و چنين گفت : « اعجاز قرآن كريم تنها در الفاظ ، سبك ، نظم ، هماهنگى ، معانى ، ساختار ، معارف و حكمتهاى آن محدود نمىشود ، بلكه از جنبه‌هاى اعجاز آن ، تأثير شگفتش در جان بشرى است ، هرچند كه معانى آن را درنمىيابد ؛ يعنى اين ؛ وحى آسمانى قدرت شگفتى بر دل و جان آدمى دارد كه از بيان بشرى ساخته نيست ، هر چند كه به نهايت فصاحت و بلاغت و لطافت و ادب دست يافته باشد ؛ تا جايى كه گاهى تنها با خواندن آن بر كسانى كه چيزى از عربى نمىدانند ، كارگر مىافتد . » همين حقيقت ، در ذوق بزرگان ذوق و احساس برجستگان احساس در ميان عرب در آغاز نزول وحى كارگر افتاد و آنها را به اعتراف و خاكسارى در برابرش واداشت ؛ تا جايى كه آن را تا حد جادوى جادوگران و سخن كاهنان بالا بردند و با اين كه در نهايت دشمنى و عناد با پيامبر ( ص ) بودند ، مىگفتند : به خدا قسم ، اين سخن بشر نيست ! امروزه هم‌چون گذشته كسانى را مىبينيم كه به تكذيب حيرت و شگفتى عرب در برابر اين حقيقت ( يا اعجاز ) مىپردازند و آن را نوعى توهّم مىدانند ، چون به آن سطح احساس نرسيده‌اند و چندان از ذوق و حسّ زيبايى برخوردار نيستند . اگر براى برخى يا بسيارى از عربها ميسّر مىگرديد تا آنچه را كه دربارهء قرآن از نسخه‌هاى خطى و چاپ شده ، كه تقريبا تودهء انبوهى است ، مطالعه كنند ، هرگز نمىتوانستند در دل و جانشان اين ذوق را به وجود بياورند كه يك عرب با اعجاز قرآن با آن مواجه مىشود . و قرآن در حكم درختى شاداب و تر و تازه است ، و اين بوى خوش را كه با احساس عرب در هنگام تلاوت وحى بىنظير و معجزه‌آسا - يا وقتى براى او تلاوت مىشود - درمىآميزد ، نمىتوانستند به وجود بياورند .